|
|
Uit de praktijk 2 :
|
 | Welke zijn mijn symptomen ? De cliënten brengen hun symptoomgedrag in kaart via materiaal (bijvoorbeeld klei). Vervolgens wordt dit in de groepssessie ingebracht en becommentarieerd. De bedoeling hierbij is dat de cliënten uit het isolement van het geheime eetgedrag leren te stappen. Uit de groep komt er altijd zeer veel ondersteuning op dit moment. Dit uiten van steun wordt gestimuleerd. Reacties van soortgenoten zijn een van de sterkste motivators. Vervolgens krijgt elke cliënt de taak om te kijken naar de functie van zijn symptomen namelijk : Welke zijn de voordelen en nadelen op korte en op lange termijn . |
| Hoe zou mijn leven eruit zien zonder symptomen ? Deze vraag spreekt emoties aan : Veel cliënten beschrijven zich beschaamd, bang en 'bloot' te voelen zonder symptomen. Tegelijk beseffen ze welke prijs ze betalen voor hun gedrag. |
| Metafoor van het middeleeuws kasteel Ik ga ervan uit dat cliënten meer vrijheid krijgen in het zichzelf verkennen, als ze zich veilig weten. De metafoor wordt gebruikt om aan te geven dat het moeilijk is om contact te maken met eigen gevoelens als je je overal bedreigd voelt. In een kasteel als het Gravensteen te Gent was er veel bescherming : sterke wallen, water, en wachters. De kasteelheer kon er zeker van zijn dat wie binnen de kasteelmuren verbleef, gewenst was. Hij had er een publieke ruimte waar al deze 'supporters' zich konden ophouden. Tegelijk had hij een zeer privaat stuk met een gang eraan verbonden. In deze ruimte kon hij zichzelf zijn, wetende dat er aan de andere kant van de deur steeds supporters waren. Met een geleide fantasie wordt de metafoor aangebracht. Cliënten worden aangemoedigd om na te denken over wat het voor hen nog veiliger kan maken, en krijgen dan de opdracht even stil te staan bij het warmste en koudste moment van deze behandeling. Het is een eerste oefening in het leren voelen bij zichzelf, doch nog steeds op een hier-en-nu vlak. Nadien krijgt ieder de kans hierover iets in de groep te brengen, wat ook meestal gebeurt. |
| Fantaseer jouw veilige plek Het gevoel zich veilig te weten is cruciaal in het werken met traumaslachtoffers. Het geeft hen een gevoel van controle, en versterkt het vertrouwen om te kunnen doorgaan met therapie zonder overweldigd te worden door intense gevoelens. Individueel wordt hierrond een geleide fantasieoefening gedaan, die opgenomen wordt op audioband. Cliënten krijgen de band mee en gebruiken die als ze overspoeld worden door intense ( al of niet dissociatieve) ervaringen. Vooral 's avonds en 's nachts maken cliënten hier gebruik van. Dit zijn voor hen trigger-rijke momenten waarbij er minder opvang mogelijk is. We moedigen de cliënten aan om een veilige hoek te maken in het ziekenhuis, maar stimuleren hen geleidelijk ook om dit te doen in hun thuismilieu. |
| Grenzen aangeven Grenzen aangeven is een vrij moeilijk thema voor de meeste cliënten. Het veronderstelt dat ze eerst lichaamssignalen leren herkennen die verwittigen dat hun gevoel van veiligheid aangetast wordt. Vervolgens moeten de cliënten leren om dat ook aan te geven aan anderen : eerst in de therapiesessies, maar stilaan ook elders. Grenzen leren aangeven tegenover intimi is vaak een klus die pas tegen het einde van de behandeling volbracht is. Tijdens de therapie wordt stilgestaan bij de notie afstand-nabijheid bij hen thuis in contact met ouders en siblings. Kunnen familieleden in het dagboek lezen ? Is de verplichting er om precies te vertellen wat er tijdens de therapieën gebeurt ? Hoe worden weekends thuis doorgebracht ? |
| Inventariseren van zelfpijnigend gedrag Ervan uitgaand dat iedere cliënt in zich ook een kant heeft die voor zichzelf het beste wil, stimuleren we hen om dit deel meer ruimte te geven. We moedigen cliënten aan zelf verantwoordelijkheid op te nemen om op alle vlakken gezonder te worden, en na te denken met welk gedrag ze zichzelf schade toebrengen. Men krijgt de opdracht een lijst te maken van zelfpijnigende gedragingen,en dit symbolisch weer te geven. In de groep wordt dit voorgesteld en besproken. Dikwijls moet de cliënt door veel schaamte heen om hierover te praten. Toch vinden wij het nodig dat de cliënt aktief uit het geheim stapt. Het is niet alleen een eerste stap in een veel uitgebreider afscheidsritueel. Het maakt het de clënt nadien gemakkelijker om van groepsleden steun te vragen op moeilijke momenten. Parallel hieraan maken de cliënten symbolische voorstellingen van alle alternatieven voor automutilatie. Wat stimuleert jouw groei en kan je helpen terug bij jezelf te komen ? |
| Inventariseren van 'triggers' De cliënten worden aangemoedigd om te registreren welke gevoelens, gedachten en gedrag kunnen leiden tot controleverlies. |
| De controle hier-en-nu herstellen Met elke cliënt zoeken we concrete strategieën om zelf ( vanuit het principe van zelfverantwoordelijkheid) contact te houden met de realiteit, en zo mogelijk controle-verlies voor te zijn. Cliënten ontwikkelen een nieuw gedragsscenario : niet isoleren, dagboek, praten met een groepslid, gaan joggen met iemand, tekenen, schilderen, muziek spelen, televisie kijken, zelf-hypnose cassette, lievelingsmuziek, een ijsblokje aanraken en concentreren op gevoel. |
Aan het einde van deze eerste fase van controle herwinnen in het 'hier en nu' krijgen de cliënten de keuze om al dan niet verder te gaan met therapie. Sommigen, vooral jonge cliënten zijn tevreden als ze hun eetgedrag en gewicht konden normaliseren. Velen willen dan juist verder gaan om symptoomverschuiving tegen te gaan.
An Vandeputte,
eetstoornis.be
(gebaseerd op ervaringen als psycholoog op de afdeling directieve therapie,
Kliniek Broeders Alexianen, Tienen)
met toestemming overgenomen uit :
An Vandeputte (1998). Uit de praktijk. Contact
maken met eigen emoties. Cliënten met eetstoornissen zoeken hun eigen kompas
op, Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 36, 265-272,
Maarssen: Elsevier / De Tijdstroom.
1. Contact maken met eigen emoties
- Wat ligt er zo zwaar op je maag dat je niet meer gezond eet ?
2. Contact maken met eigen emoties - De eerste fase = stabilisatie en motivatie
3. Contact maken met eigen emoties - De tweede fase = exploreren van vroegere relaties
4. Contact maken met eigen emoties - De derde fase = voorbereiden van later