|
|
Uit de praktijk 3 :
|
 | Eerst worden de uitgebeelde gezinsleden voorgesteld. Gevoelens van de groep worden ingebracht : 'Waarom is je moeder de enige met een gezicht ?''Je vader heeft dezelfde kleur als jij ?' 'Je bent de kleinste !' |
| Nadien worden relaties bevraagd : "Wie staat het dichtst bij jou ?" "Als er een probleem zou zijn in jullie familie, wie zou daar dan eerst op reageren ?" "Wat zijn goede momenten en met wie ?" Om de positie van een cliënt in haar familie beter te voelen gaat de groep de sculpting uitbeelden. |
| In een derde stap wordt er gezocht naar verandering." Wat zou een voor jou gezondere situatie zijn ?" De cliënt zoekt naar haalbare verandering. |
Als cliënten stilstaan bij relaties in het gezin (of belangrijke relaties erbuiten) zijn vaak nonverbale signalen merkbaar. De cliënten schermen bepaalde thema's opvallend af, zijn overloyaal naar een ouder, of zijn erg zenuwachtig. Hoewel ze bij medegroepsleden al emoties zagen bij het voorbrengen van hun familiesculpting is de stap naar zelf voelen vaak nog groot. Heel veel loyaliteit, zelfkritiek, schuldgevoelens, schaamte om wat geweest is blokkeren vaak basisemoties van angst, kwaadheid en verdriet. (Leijssen, 1995)
| loyaliteit We vragen cliënten om voor hen koude en warme momenten thuis te beschrijven. We merken dat veel cliënten hun ouders als helden in de groep brengen. Als we hen nadien vragen om te kijken naar pijnlijke momenten blokkeren ze. Ze voelen zichzelf verraders of hebben het gevoel hun ouders in diskrediet te brengen. We benadrukken dat het er niet om gaat ouders voor een rechtbank te brengen, maar om weer voeling te krijgen met hoe het was als kind. Ondanks wellicht goede bedoelingen kunnen ouders toch fouten maken die pijn doen. Weer contact krijgen met die pijn, maakt verdere verwerking mogelijk. |
| zelfkritiek 'Het was allemaal mijn fout'. 'Ik lokte het zelf uit.' Het zijn invullingen die de cliënt door de jaren heen maakte voor iets onbegrijpelijks, maar die eveneens hinderen om bij basisemoties te komen. Via de volgende opdracht stimuleren we cliënten om contact te maken met een eigen verborgen 'kleine ik'. Cliënten brengen een mooie vroegere foto mee van zichzelf. Neutrale vragen naar hobbies, school, vriendjes op die leeftijd brengen een client op een meer experientieel niveau van 'het kleine ik'. Meer cognitieve herstructurering kan ingebracht worden door circulaire vragen : 'Ken jij een kind van 6 jaar ? Beeld je in dat het naar je toekomt, begint te huilen, en jou vertelt over een probleem met haar ouders. Zou je haar hiervoor beschuldigen?' |
Wanneer een cliënt besluit te werken rond wat er gebeurde komt ze in dit derde onderdeel met eigen emoties : schaamte, kwaadheid en verdriet. Hoewel cliënten aangeven om verder te willen gaan, zijn ze vaak bang. Ze zijn bang voor wat anderen zullen denken, en voelen zich beschaamd. Ze zijn tevens bang te kwaad of te verdrietig te worden. Cliënten vragen stimulatie maar ook veiligheid. Volgende instructies willen de client uitnodigen om verder te gaan. Toch wordt evenveel tijd vrijgehouden voor bespreking van het tempo, de betekenis en de relatie.
| schaamte Een eerste instructie vormt het neerschrijven van wat als pijnlijk werd ervaren. Het is een eerste stap in het naar buiten brengen. Sommige cliënten hebben het moeilijk om rechtstreeks en open te praten over wat er met hen gebeurde. Een geheim dagboek of vormgeving in kunst kan hierin een veilige tussenstap zijn. Nadien kan de client dit tonen aan een teamlid aan wie ze vertrouwen geeft. We verplichten niemand om dit te doen, maar bekrachtigen ieder die de moed heeft om dit te doen. |
| kwaadheid Wanneer cliënten beginnen te beseffen wat er gebeurde, komt er vaak veel kwaadheid. De cliënten worden aangemoedigd om dit niet te onderdrukken of op zichzelf af te reageren. We vragen hen zelf te zoeken naar gezonde manieren van ontlading die bij hen passen. Dit kan in sport, in kunst, in muziek, of door te roepen op een lawaaierige plek. Als de kwaadheid meer gericht is beginnen sommige cliënten aan een ongecensureerde brief. Ze worden dan geconfronteerd met intens opkomende kwaadheid. Het aanbieden van een prikkelarm lokaal met matras en gummistok kan hen veiligheid geven om kwaadheid tot expressie te laten komen, zonder te vernietigend te zijn. Duidelijke afspraken worden dan gemaakt door een teamlid dat aanwezig blijft. |
| verdriet Zodra cliënten beseffen wat ze hebben gemist, komt er soms heel veel verdriet. Technieken waarbij ze zichzelf troosten worden aangemoedigd, terug gebruik makend van 'het kleine ik': Als een kleintje pijn heeft, mag het huilen en vragen om troost. Open brieven worden geschreven aan het kleintje in mij dat gelukkig mijn emoties bijhield... 'Spelen' is een thema dat in verschillene therapieën wordt ingebracht, dit vanuit het besef dat men al spelende verwerkt. |
Vanaf het moment dat de client de verantwoordelijkheid voor wat gebeurde kan leggen bij de dader, komt zij in dit vierde onderdeel. Ze wordt aangemoedigd een brief voor te bereiden voor haar ouders of andere belangrijke relaties. Hierin beschrijft ze de pijn van het verleden. Afrekening of ontlading is hierbij misplaatst. De bedoeling is dat de client vooraleer verder te gaan in de relatie, een moment inlast van bijsturing. 'Wat moet van me af opdat ik met je verder kan ?'
Naast het stilstaan rond deze 'moeilijke' relaties wordt geëxploreerd welke invloed vroegere ervaringen hebben op andere facetten van haar leven : sociaal, vrije tijd, werk of studies, sexualiteit, copingstrategieën,... Cliënten krijgen inzicht in de gebruikte onaangepaste strategieën en oefenen in het zoeken naar meer functionele strategieën.
An Vandeputte,
eetstoornis.be
(gebaseerd op ervaringen als psycholoog op de afdeling directieve therapie,
Kliniek Broeders Alexianen, Tienen)
met toestemming overgenomen uit :
An Vandeputte (1998). Uit de praktijk. Contact
maken met eigen emoties. Cliënten met eetstoornissen zoeken hun eigen kompas
op, Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 36, 265-272,
Maarssen: Elsevier / De Tijdstroom.
1. Contact maken met eigen emoties
- Wat ligt er zo zwaar op je maag dat je niet meer gezond eet ?
2. Contact maken met eigen emoties - De eerste fase = stabilisatie en motivatie
3. Contact maken met eigen emoties - De tweede fase = exploreren van vroegere relaties
4. Contact maken met eigen emoties - De derde fase = voorbereiden van later